United 93: Τα τελευταία λεπτά μιας πτήσης που έμεινε στην ιστορία

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google

Το United 93 του 2006, σε σκηνοθεσία και σενάριο του Πολ Γκρίνγκρας, δεν μοιάζει με την κλασική χολιγουντιανή παραγωγή. Δεν έχει έναν κεντρικό ήρωα, δεν βασίζεται σε μεγάλους σταρ και αποφεύγει σχεδόν κάθε προσπάθεια συναισθηματικής «σκηνοθεσίας». Αντίθετα, χρησιμοποιεί κάμερα στο χέρι, άγνωστους ηθοποιούς, πραγματικούς ανθρώπους σε ορισμένους ρόλους και αφήγηση σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.

Και αυτή ακριβώς η επιλογή είναι που κάνει την ταινία τόσο ανατριχιαστική. Γιατί η ιστορία που αναπαριστά συνέβη πραγματικά, στις 11 Σεπτεμβρίου 2001, αλλά κανείς από τους επιβάτες της πτήσης δεν επέζησε για να διηγηθεί από πρώτο χέρι τι συνέβη μέσα στο αεροπλάνο.

Η πτήση που δεν έφτασε ποτέ στον προορισμό της

Το πρωινό της 11ης Σεπτεμβρίου, τέσσερα αμερικανικά επιβατικά αεροσκάφη καταλήφθηκαν από 19 αεροπειρατές της Αλ Κάιντα.

Δύο από αυτά κατευθύνθηκαν στους Δίδυμους Πύργους της Νέας Υόρκης και ένα στο Πεντάγωνο. Το τέταρτο ήταν η United Airlines Πτήση 93, η οποία απογειώθηκε από το Νιούαρκ με προορισμό το Σαν Φρανσίσκο.

Στο αεροσκάφος βρίσκονταν 37 επιβάτες και τέσσερις αεροπειρατές. Η αεροπειρατεία σημειώθηκε περίπου 46 λεπτά μετά την απογείωση, αργότερα από εκείνες των άλλων τριών αεροπλάνων.

Οι επιβάτες άρχισαν να καταλαβαίνουν ότι κάτι ασυνήθιστο συνέβαινε. Μέσω τηλεφωνικών κλήσεων έμαθαν ότι είχαν ήδη πραγματοποιηθεί οι επιθέσεις στη Νέα Υόρκη και το Πεντάγωνο. Σταδιακά, έγινε σαφές ότι το αεροπλάνο τους πιθανότατα αποτελούσε μέρος της ίδιας επιχείρησης.

Τότε συνέβη κάτι που θα καθόριζε για πάντα την ιστορία της πτήσης 93. Οι επιβάτες αποφάσισαν να αντιδράσουν.

Τα τελευταία 6 λεπτά

Από την πτήση πραγματοποιήθηκαν 37 τηλεφωνικές κλήσεις κατά τη διάρκεια της αεροπειρατείας. Οι περισσότερες έγιναν μέσω των Airfones του αεροπλάνου και προήλθαν από 13 επιβάτες και μέλη του πληρώματος.

Οι κλήσεις αυτές έδωσαν στους ερευνητές πολύτιμες πληροφορίες: οι επιβάτες μίλησαν για τους αεροπειρατές, τα μαχαίρια, την υποτιθέμενη βόμβα, την κατάληψη του πιλοτηρίου και τις επιθέσεις στους πιλότους.

Πέντε από τις κλήσεις περιέγραψαν την πρόθεση των επιβατών να αντισταθούν.

Στις 9:57, ξεκίνησε η προσπάθεια να ανακαταλάβουν το αεροπλάνο. Οι επιβάτες κινήθηκαν προς το πιλοτήριο, ενώ ο αεροπειρατής Ζιάντ Τζάρα προσπάθησε να κρατήσει τον έλεγχο του αεροσκάφους.

Το καταγραφικό φωνής του πιλοτηρίου κατέγραψε τους ήχους της επίθεσης. Το αεροπλάνο άλλαξε πορεία και κινήθηκε βίαια, καθώς ο Τζάρα προσπαθούσε να εμποδίσει τους επιβάτες να φτάσουν στο πιλοτήριο.

Στις 10:03, η United 93 συνετρίβη σε αγροτική περιοχή κοντά στο Σάνκσβιλ της Πενσιλβάνια.

Κανένας από τους 44 ανθρώπους που βρίσκονταν στο αεροσκάφος δεν επέζησε.

Η ταινία που προσπάθησε να γίνει ντοκιμαντέρ

Ο Πολ Γκρίνγκρας γνώριζε ότι δεν μπορούσε να γυρίσει μια συμβατική ταινία για την United 93.

Έτσι επέλεξε μια διαφορετική προσέγγιση. Η κάμερα κινείται συνεχώς, οι διάλογοι ακούγονται συχνά αποσπασματικά και η ιστορία εξελίσσεται σχεδόν σε πραγματικό χρόνο. Η ταινία αποφεύγει τη μουσική επένδυση και τους θεαματικούς κινηματογραφικούς χειρισμούς που θα μπορούσαν να κάνουν την ιστορία να μοιάζει περισσότερο με δράμα παρά με γεγονός.

Ακόμη πιο ασυνήθιστη ήταν η επιλογή του καστ. Αρκετοί από τους ανθρώπους που εμφανίζονται στην ταινία βασίζονται σε πραγματικά πρόσωπα, ενώ ορισμένοι υποδύονται τον ίδιο τους τον εαυτό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο Μπεν Σλάινι, ο οποίος ήταν εκείνη την ημέρα ο επιχειρησιακός διευθυντής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας και εμφανίζεται ως ο ίδιος στην ταινία. Αντίστοιχα, πραγματικοί ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και άλλα πρόσωπα που συνδέονταν με τα γεγονότα συμμετείχαν στην παραγωγή.

Ο Γκρίνγκρας χρησιμοποίησε επίσης άγνωστους ή μη επαγγελματίες ηθοποιούς, επιδιώκοντας να εξαφανίσει όσο περισσότερο μπορούσε την αίσθηση ότι πρόκειται για χολιγουντιανή παραγωγή.

Πόσο πιστή είναι η ταινία στην πραγματικότητα;

Εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας. Το United 93 δεν είναι ντοκιμαντέρ. Κι όσο ρεαλιστικό κι αν δείχνει, μεγάλο μέρος όσων συμβαίνουν μέσα στο αεροπλάνο αποτελεί αναγκαστικά δραματοποίηση.

Υπάρχει μια βασική αντίφαση: όλοι οι άνθρωποι που βρίσκονταν στην καμπίνα επιβατών σκοτώθηκαν. Οι τηλεφωνικές κλήσεις παρέχουν σημαντικά στοιχεία, όμως δεν καταγράφουν κάθε λεπτό και κάθε συζήτηση. Δεν γνωρίζουμε με απόλυτη ακρίβεια ποιος είπε τι, ποιος κινήθηκε πρώτος ή πώς ακριβώς εξελίχθηκε κάθε στιγμή της επίθεσης.

Το καταγραφικό φωνής του πιλοτηρίου έδωσε ακόμη περισσότερα στοιχεία. Ήταν το μοναδικό CVR από τα τέσσερα αεροσκάφη της 11ης Σεπτεμβρίου που διασώθηκε και κατέγραψε τα τελευταία περίπου 31 λεπτά των ήχων στο πιλοτήριο. Η απομαγνητοφώνησή του δημοσιοποιήθηκε τον Απρίλιο του 2006, λίγο πριν από την κυκλοφορία της ταινίας, ενώ το ίδιο το ηχητικό υλικό δεν δόθηκε στη δημοσιότητα.

Αυτό σημαίνει ότι ο Γκρίνγκρας δεν είχε στη διάθεσή του μια πλήρη, δημόσια καταγραφή κάθε στιγμής που εκτυλίχθηκε στην καμπίνα. Οι σκηνές των επιβατών που οργανώνονται, συζητούν και επιτίθενται στους αεροπειρατές βασίζονται σε πραγματικά στοιχεία, αλλά οι ακριβείς διάλογοι, κινήσεις και αλληλεπιδράσεις είναι ανακατασκευές.

Ακόμη και η χρονική ακολουθία ορισμένων γεγονότων τροποποιήθηκε για τις ανάγκες της κινηματογραφικής αφήγησης. Και το γεγονός ότι η ταινία παρουσιάζει τα γεγονότα με κάμερα στο χέρι και σχεδόν χωρίς κινηματογραφική απόσταση μπορεί εύκολα να κάνει τον θεατή να ξεχνά ότι παρακολουθεί μια δραματοποιημένη εκδοχή.

Το σημαντικότερο, όμως, δεν αμφισβητείται: οι επιβάτες πράγματι επιχείρησαν να ανακαταλάβουν το αεροπλάνο. Αυτό προκύπτει τόσο από τις τηλεφωνικές επικοινωνίες όσο και από τα στοιχεία του καταγραφικού.

Αυτό που δεν θα μάθουμε ποτέ με απόλυτη βεβαιότητα είναι η ακριβής μορφή που πήρε εκείνη η προσπάθεια στα τελευταία λεπτά.

Όταν η Ιστορία αφήνει κενά

Το United 93 είναι ίσως ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του πόσο δύσκολο είναι να μεταφέρεις ένα πραγματικό γεγονός στη μεγάλη οθόνη όταν τα σημαντικότερα πρόσωπα της ιστορίας δεν μπορούν πλέον να μιλήσουν.

Ο Γκρίνγκρας προσπάθησε να γεμίσει τα κενά με μια αναπαράσταση που μοιάζει με ντοκιμαντέρ. Και ακριβώς εκεί βρίσκεται τόσο η δύναμη όσο και το πρόβλημα της ταινίας.

Η πτήση 93 έγινε σύμβολο της 11ης Σεπτεμβρίου όχι επειδή γνωρίζουμε κάθε λεπτομέρεια των τελευταίων της λεπτών, αλλά επειδή γνωρίζουμε αρκετά για να καταλάβουμε ότι οι επιβάτες αντιλήφθηκαν τι συνέβαινε και αποφάσισαν να αντιδράσουν.

Η ταινία δεν μπορεί να μας δείξει την απόλυτη αλήθεια. Μπορεί όμως να μας δείξει μια κινηματογραφική εκδοχή της και να μας θυμίσει ότι, πίσω από τους αριθμούς και τις εικόνες της 11ης Σεπτεμβρίου, υπήρχαν 44 άνθρωποι που βρέθηκαν μέσα σε ένα αεροπλάνο χωρίς να γνωρίζουν αν θα γυρίσουν ποτέ σπίτι.

Κάνε κλικ και δες περισσότερο
Flash.gr στην αναζήτηση της Google